Við byggjum upp þekkingu sem kerfið nýtir ekki
Við höfum byggt upp þekkingu í heilbrigðiskerfinu sem skiptir sköpum fyrir framtíð þjónustunnar. Þessi vika var þétt. En það sem situr eftir er ekki dagskráin, heldur spurningin: Af hverju gengur svona illa að framkvæma það sem allir vita að þarf að gera?
Í vikunni átti ég fund með stjórnendum heimahjúkrunar hjá Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins. Þar var farið yfir stöðu sérhæfðra sjúkraliða. Staðan er einföld, en um leið óþægileg. Það eru liðin tæp fjögur ár frá því fyrsti hópurinn útskrifaðist úr diplómanámi Háskólans á Akureyri, sem býður upp á viðbótarnám í öldrunar- og heimahjúkrun annars vegar og samfélagsgeðhjúkrun hins vegar. Þessi námsleið var byggð upp í samstarfi stjórnvalda, háskólans, heilbrigðiskerfisins og Sjúkraliðafélagsins.
Þetta er markvisst og vandað nám sem svarar raunverulegri og vaxandi þörf í kerfinu, og opnar ný tækifæri fyrir sjúkraliða til að þróast í starfi. En kerfið virðist víða staðnað, sérstaklega í heimahjúkrun, þar sem dyrnar hafa ekki verið opnaðar að fullu fyrir sérhæfðum sjúkraliðum. Þetta eru einstaklingar sem hafa lagt á sig frekara nám, byggt upp þekkingu og aukið hæfni sína. Við höfum undirbúið fagfólk fyrir stærra og ábyrgðameira hlutverk. Á sama tíma hefur þjónustan þyngst, verkefnin orðið flóknari og kröfurnar aukist. Á sama tíma gera bæði lög og kjarasamningar ráð fyrir því að þessi þróun skili sér í störfum og ábyrgð.
Kerfið viðurkennir þörfina, en framkvæmir hana ekki nema að hluta. Þessi staða er ekki bara óskiljanleg, hún er óábyrg. Því á meðan þörfin eykst og hæfnin er til staðar, nýtum við hana ekki til fulls. Ítrekað höfum við bent á hvernig þetta virkar. Ef við ætlum að laða fólk inn í stéttina og halda í það, þá duga ekki loforð. Það þarf raunveruleg tækifæri. Þar er þetta nám lykillinn. Sjúkraliðar eiga að geta vaxið í starfi, byggt ofan á menntun sína og tekið að sér fjölbreyttari og meira krefjandi verkefni, án þess að þurfa að yfirgefa fagið til að hljóta framgang í starfi.
Undirbúningur, ákvarðanir og línur sem við drögum
Á sama tíma hefur undirbúningur fyrir 35. fulltrúaþing félagsins verið fyrirferðarmikill. Á skrifstofunni hefur verið unnið að lokafrágangi ársskýrslu, ársreikninga og rekstraráætlana. Það er grunnurinn að því að við getum tekið upplýstar ákvarðanir um næstu skref.
Framkvæmdastjórn fundaði í vikunni þar sem farið var yfir lykilmál, stöðu sjóða, rekstraráætlanir og framboð til trúnaðarstarfa fyrir félagið, en líka stærri verkefni eins og húsnæðismál Framvegis, fjölskylduhús í Munaðarnesi og umsagnir félagsins um lagabreytingar. Þar stendur eitt sérstaklega upp úr. Í umsögn okkar um breytingar á lyfjalögum leggjum við áherslu á einfalt en afgerandi atriði. Að lögin þurfa að endurspegla raunveruleikann. Sjúkraliðar eru ekki áhorfendur í lyfjameðferð, þeir eru virkir þátttakendur í framkvæmd hennar. Ef það sést ekki í lagarammanum, þá er eitthvað að.
Við höfum líka unnið áfram í áfangasamkomulagi II með Reykjavíkurborg og Sambandi íslenskra sveitarfélaga. Það hefur tekið tíma, raunar alltof langan tíma. Það er þó jákvætt að sjá að við erum að nálgast lendingu sem skiptir sjúkraliða máli, bæði hvað varðar laun og stöðu innan kerfisins.
Réttindi launafólks eru ekki hagræðingaratriði
Í vikunni var fjallað um áform stjórnvalda um að afnema áminningarskyldu í lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Viðbrögð okkar við því eru einföld. Nei.
Áminningarskyldan er ekki formsatriði sem hægt er að taka út án afleiðinga. Hún er grundvallarvernd. Hún tryggir að ekki sé gripið til uppsagnar nema að undangengnu málefnalegu ferli þar sem starfsmaður fær raunhæft tækifæri til að bregðast við og bæta úr. Hún er hluti af faglegri og réttlátri stjórnsýslu. Að fella hana brott á sama tíma og álag og kröfur í opinberum störfum aukast er skref í ranga átt. Réttindi launafólks verða ekki skert með einhliða valdboði. Þar liggja mörkin.
Þessi umræða speglaðist einnig í formannaráði BSRB í vikunni, þar sem farið var yfir stöðu efnahagsmála, komandi kjarasamninga og stærri stefnumál. Það er ljóst að fram undan eru krefjandi tímar, en líka tími þar sem við þurfum að standa föst á því hvaða þjónustu við viljum og hvaða kjör við teljum ásættanleg.
Vikan dregur þetta vel saman. Baráttan fer fram á mörgum vígstöðvum í einu, fyrir framgangi sjúkraliða, fyrir því að menntun skili sér í starfi, fyrir sanngjörnum kjörum og fyrir grundvallarréttindum á vinnumarkaði. Það er engin ein lausn. En eitt er víst, við munum halda áfram að þrýsta á þar til orð verða að verki.
Góða helgi!