Störf sjúkraliða
Sjúkraliðar eru löggiltir heilbrigðisstarfsmenn samkvæmt lögum nr. 34/2012 um heilbrigðisstarfsmenn, og bera ábyrgð á störfum sínum sem slíkir samkvæmt reglugerð nr. 511/2013 um menntun, réttindi og skyldur sjúkraliða og skilyrði til að hljóta starfsleyfi. Sjúkraliðar gegna lykilhlutverki í heilbrigðisþjónustu landsins og starfa víða, meðal annars á sjúkrahúsum, hjúkrunar- og dvalarheimilum og í heimahjúkrun. Þeir veita nærhjúkrun, umönnun og styðja við líkamlega, andlega og félagslega heilsu fólks.
Hlutverk sjúkraliða
Sjúkraliðar gegna lykilhlutverki í heilbrigðisþjónustu landsins og starfa víða. Meðal annars á sjúkrahúsum, hjúkrunar- og dvalarheimilum og í heimahjúkrun. Þeir starfa í nánu samstarfi við hjúkrunarfræðinga, lækna og annað heilbrigðisstarfsfólk, og leggja grunninn að öryggi, gæðum og samfellu í þjónustu.
Starf sjúkraliða er fjölbreytt, krefjandi og manneskjulegt. Þeir sinna nærhjúkrun, fylgjast með heilsufari, framkvæma verkleg hjúkrunarverk og taka þátt í endurhæfingu og líknandi meðferð. Starfið er unnið í teymisvinnu þar sem fagmennska, samvinna og virðing eru lykilatriði.
Vinnutími - vaktavinna
Vinnutími sjúkraliða endurspeglar mikilvægi starfsins í heilbrigðisþjónustu sem starfar allan sólarhringinn, alla daga ársins. Um 85% sjúkraliða vinna í vaktavinnu þar sem sinnt er dag-, kvöld- og næturvöktum, auk helgar- og hátíðisdaga. Vinnutími í fullu starfi er 156 klst. á mánuði, eða 36 klst. á viku að jafnaði – breyting sem tók gildi í maí árið 2021 og lækkaði vinnuskyldu vaktavinnufólks og dagvinnufólks.
Á sjúkrahúsum
Sjúkraliðar gegna lykilhlutverki á sjúkrahúsum og bera faglega ábyrgð á eigin störfum. Þeir vinna í teymum með öðru heilbrigðisstarfsfólki þar sem samvinna og samskipti eru grundvöllur árangurs. Starf þeirra felur í sér alla þætti umönnunar, hjúkrunar og aðstoð við sjúklinga, frá daglegri umönnun, hreinlæti og hreyfingu til mælinga á lífsmörkum og skráningar í rafræn kerfi. Margir sinna sérhæfðum verkum, svo sem lyfjagjöf, blóðtöku, sárameðferð og umhirðu þvagleggja og stóma. Þeir taka þátt í endurhæfingu og veita sjúklingum og aðstandendum stuðning í viðkvæmum aðstæðum. Með fagmennsku, reynslu og nærveru stuðla sjúkraliðar að öryggi, vellíðan og bata sjúklinga og eru ómissandi hluti af heilbrigðisteymum á sjúkrahúsum landsins.
Á hjúkrunarheimilum
Á hjúkrunarheimilum sinna sjúkraliðar langvarandi umönnun og hjúkrun íbúa með fjölþættar heilsufarsáskoranir. Starfið byggir á nánu sambandi við íbúana, virðingu fyrir sjálfstæði þeirra og teymisvinnu með öðru fagfólki. Sjúkraliðar aðstoða við athafnir daglegs lífs, fylgjast með heilsufari, sjá um lyfjaeftirlit, næringu og vökvajafnvægi og veita sálrænan og félagslegan stuðning sem eykur lífsgæði og vellíðan íbúa. Þeir nýta velferðartækni og hjálpartæki, styðja við hreyfingu og hjúkra fólki með heilabilun, fötlun og skerta samskiptafærni af umhyggju og þolinmæði. Samstarf við aðstandendur er mikilvægur hluti starfsins. Sjúkraliðar gegna einnig lykilhlutverki í líknandi meðferð og umönnun fólks á lokaskeiði lífsins.
Í heimahjúkrun
Í heimahjúkrun sinna sjúkraliðar sérhæfðri og einstaklingsmiðaðri þjónustu sem gerir fólki kleift að búa lengur heima við öruggar og mannsæmandi aðstæður. Þeir veita faglega hjúkrun og stuðning, sinna lyfjagjöf, blóðsykursmælingum, sárameðferð og eftirliti með næringu og vökvajafnvægi. Sjúkraliðar aðstoða við daglegar athafnir, fylgjast með heilsufari og skrá breytingar í rafræn kerfi til að tryggja samfellu í þjónustu. Þeir meta öryggi og aðstæður á heimilum, vinna í nánu samstarfi við skjólstæðinga, aðstandendur og teymi heimahjúkrunar og nýta velferðartækni til að styðja við faglega og örugga meðferð. Með nærgætni og fagmennsku stuðla sjúkraliðar að öryggi, sjálfstæði og lífsgæðum fólks í eigin heimili.
Hjá fyrirtækjum sem veita heilbrigðisþjónustu
Sjúkraliðar starfa bæði á opinberum stofnunum og hjá sjálfstætt starfandi aðilum sem veita heilbrigðisþjónustu. Starfið er fjölbreytt og krefjandi og byggir á fagmennsku, nánd og virðingu. Þeir annast umönnun og hjúkrun skjólstæðinga, aðstoða við hreinlæti, mat, klæðnað og hreyfingu og fylgjast með líðan og líkamlegri heilsu. Sjúkraliðar sinna einnig blóðtökum, sárameðferð og umhirðu þvagleggja og stóma, taka þátt í endurhæfingu og aðstoða við rannsóknir og aðgerðir. Þeir vinna í teymum með öðru heilbrigðisstarfsfólki og skrá upplýsingar í rafræn kerfi samkvæmt faglegum kröfum. Með áreiðanleika, umhyggju og fagmennsku tryggja sjúkraliðar öryggi, virðingu og gæði í allri heilbrigðisþjónustu.
Sérhæfðir sjúkraliðar
Sjúkraliðar með diplómapróf hafa lokið viðbótarmenntun á háskólastigi sem eykur hæfni þeirra, dýpkar þekkingu og styrkir faglega ábyrgð. Þeir sinna fjölbreyttari og ábyrgari verkefnum með áherslu á gæði, öryggi og persónumiðaða þjónustu. Sérhæfðir sjúkraliðar veita heildræna hjúkrun, taka þátt í mati, eftirfylgd og gerð hjúkrunaráætlana og leiðbeina sjúkraliðanemum og ófaglærðum starfsmönnum. Þeir geta stýrt verkefnum, sinna lyfjagjöf samkvæmt reglugerð nr. 511/2013 og sinna sérhæfðum verkum eins og blóðtöku, sárameðferð og umhirðu þvagleggja og æðaleggja. Þeir taka einnig þátt í þróun og nýsköpun, m.a. með beitingu velferðartækni og heilsueflingu. Diplómanám er mikilvægur þáttur í faglegri þróun stéttarinnar og því brýnt að sérhæfingin sé metin í starfsheiti og ábyrgð, til að efla stöðu sjúkraliða og bæta þjónustu í heilbrigðiskerfinu.